środa, 29 sierpnia 2018

Bogowie Egiptu w hieroglifach część 1

W ostatnim artykule poświęconym hieroglificznym słowom prezentujemy listę prawie stu egipskich bogów, bóstw i półbogów zapisanych w hieroglifach. Czasem w inskrypcjach spotykamy całe rady bogów, a przy każdym hieroglify podają imię danego boga. Dobrym tego przykładem jest jedna z kart księgi umarłych, którą podawaliśmy w artykule pt. „Odczytywanie hieroglifów”, na której to widzimy Sąd Umarłych z całym gremium najważniejszych bogów – a przy każdym oczywiście podpis, kto to jest.

Jako uzupełnienie materiałów źródłowych podajemy także podstawowe dane o prezentowanych bogach, które mogą być pomocne w ich identyfikacji, a więc przede wszystkim ikonografia i święte zwierzę. Jest to szczególnie przydatna wiedza, gdyż czasami egipscy skrybowie – z braku miejsca lub ochoty – zapisywali imiona bogów w sposób symboliczny. Stąd właśnie w imieniu faraona „Totmes” widzimy ptaka o nazwie ibis, ale nie czytamy to imię jako „Syn ibisa”, tylko jako „Syn Tota”, bo ibis jest świętym ptakiem boga Tota.

Z uwagi na różne historyczne rozbicia dzielnicowe starożytnego Egiptu (Dolny i Górny Egipt, kulty lokalne), w wierzeniach Egipcjan odnajdujemy wielu bogów mających pod swym patronatem te same obszary (bóg nieba, księżyca itd.), co często łączyło się z brutalną walką kapłanów o wpływy, stąd też w starożytnym Egipcie obserwujemy znane w historii kultury zjawisko łączenia podobnych bogów w jednego – jako jeden bóg o wielu wcieleniach. Tak było, chociażby z bogiem Re, który został połączony z bogiem Amonem (gdy do władzy doszedł faraon z konkurencyjnej niż dotychczas dzielnicy Egiptu) i odtąd występował Amon-Re, jako najważniejszy bóg Egiptu.


Bogowie starożytnego Egiptu


bogowie egiptu hieroglify
Imiona bogów w hieroglifach

Re, Ra


bóg ra
Re
domena: bóg słońca
ikonografia: wyobrażany jako świetlisty młodzieniec płynący po nieboskłonie barką, dysk słoneczny. Przedstawiany był także z dyskiem słonecznym na głowie i głową Sokoła.
święte zwierzę: byk Mnewis
komentarz: Co rano Re wschodzi spoza góry Manu i żegluje po niebie, na Barce Milionów Lat nosząc podwójną koronę. Nocą wędruje przez świat podziemny na łodzi Mesektet jako mumia Auf lub Auf-Re. Przesiadając się na dzienną barkę Auf, łączy się z Chepri, swoim młodym ja, którego symbolem jest skarabeusz popychający kulę słoneczną.


Amon


bóg amon wizerunek
Amon
domena: pierwotnie: bóstwo powietrza i urodzaju, potem: jeden z najważniejszych bogów, złączony z Re jako Amon-Re.

ikonografia:

1. Baran
2. Człowiek z głową barana
3. Człowiek w czapce z dwoma długimi piórami

święte zwierzę: baran, gęś
komentarz: Z bogami Chonsu i Mut tworzył triadę.



Ptah


ptah wygląd
Ptah
domena: bóg rzemieślników i artystów
ikonografia: człowiek z ogoloną głową i berłem w dłoni
święte zwierzę: byk Hapi
komentarz: jeden z bogów-stworzycieli wraz z Atonem i Re


Chepri


wygląd chepri
Chepri

domena: bóg wschodzącego słońca
ikonografia: skarabeusz, skarabeusz z tarczą słoneczną
święte zwierzę: skarabeusz
komentarz: wschodzące słońce. W kulcie heliopolitańskim był żywą emanacją boga Re i ojcem pierwszej pary bogów. Identyfikowany z Atumem symbolizował zmartwychwstanie – dnia po nocy, ale także zmarłych.


Neit


jak wygląda neit
Neit

domena: bogini wojny, opiekunka wojowników i myśliwych
ikonografia:

1. Kobieta trzymająca w ręku strzały
2. kobieta z dwoma krokodylami, które karmi piersią
3. Jej emblemat to tarcza ze skrzyżowanymi strzałami

komentarz: wspólnie z Utu władała Dolnym Egiptem



Ozyrys


ozyrys wygląd
Ozyrys
domena: bóg życia, zmian zachodzących w przyrodzie, wód, wegetacji roślinnej. Po zmartwychwstaniu bóg świata zmarłych i sędzia ich dusz
ikonografia: mumia z koroną i insygniami władzy: berłem i batem
święte zwierzę: szakal
komentarz: Powszechnie panowało przekonanie, że Ozyrys odradza się pod postacią swego syna – boga Horusa i jako taki rządzi Zachodnią Krainą.


Izyda


jak wyglądała izyda
Izyda
 
domena: bogini magii, władczyni nieba i ziemi
ikonografia: kobieta z rogami krowy (albo księżyca w trzeciej kwadrze) oraz tarczą słoneczną (lub podwójną koroną), często z małym Horusem na kolanach lub kobieta z hieroglifem swego imienia na głowie
święte zwierzę: krowa
komentarz: wcielenie Wielkiej Macierzy. Czczona jako wzorowa żona i matka.


imiona hieroglify egipt bogowie
Imiona bogów Egiptu w hieroglifach

Neftyda


neftyda wygląd
Neftyda

domena: opiekunka zmarłych, bogini śmierci
ikonografia: przedstawiana jako kobieta z hieroglifem swojego imienia na głowie
komentarz: w czasach hellenistycznych identyfikowana była z Afrodytą i Nike.


Szu


jak wygląda szu egipt
Szu

domena: bóg powietrza
ikonografia: wyobrażany był jako mężczyzna o rozpostartych skrzydłach, trzymający w rękach symbole życia i powietrza
święte zwierzę: lew
komentarz: rozdzielał Geba (ziemię) od Nut (nieba)


Chonsu


chonsu wygląd
Chonsu

domena: bóg księżyca
ikonografia: Przedstawiany był jako człowiek odziany w rodzaj całunu, z głową sokoła czy ibisa, którą wieńczył dysk księżycowy lub jako dziecko z warkoczem.
święte zwierzę:
komentarz: u schyłku Nowego Państwa zyskał aspekt boga-uzdrowiciela.


Montu, Mont



jak wyglądał montu
Montu

domena: bóg wojny
ikonografia: człowiek o głowie sokoła, słonecznym dyskiem i dwoma piórami.
święte zwierzę: byk Buchis
komentarz: bóg-wojownik


Maat


wygląd maat egipt
Maat
 
domena: bogini prawdy i sprawiedliwości
ikonografia: kobieta ze strusim piórem na głowie
komentarz: uosobienie ładu we wszechświecie


Mut


mut wygląd
Mut
domena: bogini nieba, opiekuńcze bóstwo Górnego Egiptu
ikonografia: przedstawiana jako sęp lub lwica, później po prostu jako kobieta
święte zwierzę: sęp
komentarz: Jej epitety to „Władczyni Aszeru” (w Tebach) oraz „Pani dziewięciu łuków”


Geb


geb jak wygląda
Geb
domena: bóg Ziemi, patron roślinności i gwarant płodności egipskiej ziemi, pan węży i skorpionów.
ikonografia: przedstawiany w postaci leżącego człowieka otulonego zielenią, z gęsią i emblematami królewskimi.
święte zwierzę: gęś
komentarz: W czasie Sądu Ozyrysa pełnił funkcję przewodniczącego „ławy przysięgłych”.


Aton


wygląd atona egipt
Aton

domena: jedyny, prawdziwy bóg w monoteistycznej wizji świata Echnatona
ikonografia: dysk słoneczny z promieniami zakończonymi dłońmi
komentarz: widzialny przejaw Re

imiona bogów zapisanych jako hieroglify
Imiona egipskich bogów zapisanych w hieroglifach

Nefertum


nefertum wygląd
Nefertum

domena: bóstwo lotosu
ikonografia:

1. Dziecko siedzące na kwiecie lotosu
2. Mężczyzna z lotosem jako koroną na głowie

komentarz: Był młodzieńczą wersją boga Atuma, który według wierzeń kapłanów z Memfis zrodził się, pojawiając na prapagórku podczas czynu stworzenia świata, którym był sam Ptah.


Set


jak wygląda bóg set
Set

domena: bóg zła, nocy i burzy, pustyni, pan obcych ziem
ikonografia: leżący pies z pionowo sterczącym ogonem, długą szyją i spiczastymi uszami
święte zwierzę: krokodyl, hipopotam
komentarz: zabójca Ozyrysa. Dostał w posiadanie Górny Egipt


Selkis, Selket, Selkit


bogini selkis wygląd

 
domena: opiekunka sarkofagu
ikonografia: kobieta ze skorpionem na głowie lub kobieta z ciałem skorpiona.
święte zwierzę: skorpion


Sobek


sobek egipt jak wygląda
Sobek

domena: bóg wód, czasem traktowany jako personifikacja zła i śmierci
ikonografia: mężczyzna o głowie krokodyla, czasem jako krokodyl z głową sokoła, lwa, byka, barana lub szakala bądź jako krokodyl. Na głowie nosił koronę składającą się z dwóch piór, dysku słonecznego i baranich rogów.
święte zwierzę: krokodyl
komentarz: wiązano go z bogiem Re, jako jedną z jego dusz.


Satis


ikonografia: kobieta w koronie Górnego Egiptu ujętej w rogi antylopy
komentarz: Satis stanowiła personifikację regionu – Elefantyny i północnej Nubii.


Re-Harachte


re harachte wygląd
Re-Harachte (po prawej) i Hathor

ikonografia: człowiek z głową sokoła i dyskiem słonecznym na głowie
święte zwierzę: sokół
komentarz: bóstwo powstałe z połączenia Re i Harachte.


Anubis


jak wygląd bóg anubis
Anubis
domena: bóg zmarłych odprowadzający dusze na sąd, opiekun balsamistów, grobów, cmentarzy i mumifikacji.
ikonografia: szakal siedzący na postumencie lub człowiek z głową szakala
święte zwierzę: szakal
komentarz: W kontekście grobowym Anubis zawsze jest przedstawiany jako towarzysz mumii zmarłego, którego ma strzec.

wygląd anubisa
Anubis jako szakal

Anukis, Anuket


bogini anukis wygląd
Anukis

domena: bogini pierwszej katarakty
ikonografia: kobieta z szerokim pióropuszem na głowie
święte zwierzę: gazela


Nechbet




domena: opiekunka Górnego Egiptu
ikonografia: sęp lub kobieta z głową sępa z rozpostartymi skrzydłami.
święte zwierzę: sęp
komentarz: w okresie predynastycznym stała się tytularną boginią Górnego Egiptu

Grafiki przedstawiające bogów pochodzą z wolnej encyklopedii Wikipedia.







Ciekawe artykuły:

    
    Zapoznaj się z innymi artykułami. Przejdź do zakładki Spis artykułów.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Tanie książki:

Polecane książki (Kliknij w okładkę, aby przeczytać opis):

e-booki   e-booki   e-booki   e-booki

Moje e-booki

Kliknij w okładkę, aby przejść do strony książki

Przejdź do strony książki Przejdź do strony książki